معين الدين نطنزى
فهرست 18
منتخب التواريخ معينى ( فارسى )
اصفهان تا قم بود . او كتابخانهء بزرگى در اصفهان ترتيب داده بود كه مجمع علما و هنرمندان بود . در مقابل شاهرخ ، علم طغيان برافراشت و خطبه و سكه به نام خود زد . پس از محاصرهء اصفهان ، چون ياراى مقاومت نداشت فرار كرد . در ضمن فرار دستگير و به نزد شاهرخ آورده شد و به دستور وى ، برادرش ميرزا رستم او را كور كرد . شاهرخ ، پس از كور كردن شاهزاده اسكندر ، او را نزد برادر ديگرش اميرزاده بايقرا فرستاد . اما اسكندر به دليل تحريض برادرش به كسب استقلال ، در جنگ بايقرا و ميرزا رستم به دست ميرزا رستم به قتل رسيد . دولتشاه سمرقندى مىنويسد كه : « اسكندر شعر نيز مىگفته و مولانا معين الدين نطنزى مقامات و حالات اسكندرى و تاريخ او را در قيد عبارت » آورده و مولانا حيدر از شعراى تركى و فارسىگوى « اشعار مليح و پسنديده داشته ، مثنوى مخزن الاسرار نظامى را به تركى به نام اسكندر پرداخته است » ( تذكرة الشعرا ، 280 ) . صاحب احسن التواريخ دربارهء او مىنويسد : « ميرزا اسكندر بن عمر شيخ پادشاهى بود جبار و قهار و صاحب كرم ، در ولايت او سادات معاف بودند ، هر سال از مال ديوان انعام فراوان دادى . مدت عمرش سى و دو سال . او را يك پسر بود پير على نام ، ميرزا رستم او را به قتل آورد » ( احسن التواريخ ، 1 / 102 ) . دولتشاه سمرقندى گفته است كه معين الدين نطنزى ، كتاب منتخب التواريخ را به نام او تأليف كرده است . . . * * * ژان اوبن ، مصحح منتخب التواريخ در سال 1927 به دنيا آمد و در سال 1998 / 1376 درگذشت . او يكى از برجستهترين مورخان ريزهكار در تاريخ ايران دورههاى مغولى تا اواسط عصر صفوى بود . اوبن موقعى كه در ايران بود موفق به تصحيح متن رسالهء دو سيد بم و شرححال شاه نعمت اللّه ولى و منتخب التواريخ معينى شد . فارسى را نيكو ياد گرفته بود ولى دشوار صحبت مىكرد . دورهء تاريخى تخصصى او مطالعات مربوط به قرن هشتم تا يازدهم بود . اما از لحاظ قلمرو جغرافيايى بيشتر به جنوب ايران مىپرداخت . لار و فارس و يزد و كرمان مطلوب او بود . مقالات مربوط به صفويه و پژوهش در اسناد پرتغالى ، در